Gelin ahşabı tanıyalım

Hem üslup hem de içerik olarak muhteşem olan aşağıdaki yazı Yüksek Mimar Çelik Erengezgin tarafından 20 Mayıs 2007 tarihinde kaleme alınmıştır. Ahşabı bu kadar sevip ondan bu kadar habersiz olmama yanayım mı, yoksa geç de olsa öğrendiklerime sevineyim mi bilemedim.

Sağlam olur mu?
Çürümez mi?
Yanmaz mı?
Ormanlar yok olmaz mı?
Çok katlı olur mu?
Ekonomik olur mu?

Ahşaba yöneltilen bu temel soruların yanıtlarını merak ediyorsanız lütfen sadece altı çizgili kısımlarını okuyunuz, yanıtları bulacaksınız. Bunlar sizi tatmin etmedi mi? Öyle ise aşağıdaki sorulara bir göz atmanız gerekiyor.

Sağlam olur mu? Çürümez mi?

Betonarmenin ahşaba göre 5 kat, çeliğin 13 kat ağır olduğunu biliyor muyuz?
100 m² lik betonarme binanın yaklaşık 75 ton, 100 m² lik ahşap binanın ise 2.5 – 4 ton arasında geldiğini, böylece deprem riskini arttıran yüklerin ahşap binada 20 ila 30 kere daha az olduğunu biliyor muyuz?
20.yüzyılın başında “ömrü sonsuzdur” diye anlatılan betonarmenin fiziki ömrünün, karbonatlaşma ve korozyon sorunu yüzünden ortalama 60 yıl olduğunun artık bilimsel olarak kabul edildiğini biliyor muyuz?
13. ve 14.yüzyılda inşa edilen, ahşap kolon ve çatıları olan Kastamonu/Mahmutbey, Beyşehir/Eşrefoğlu ve Afyon/Ulu Camii gibi pek çok caminin, özel bir bakıma sahip olmaksızın 600 ila 700 yıldır ayakta olduğunu biliyor muyuz?

1500 yaşındaki Ayasofya’da kemerlerin arasındaki gergi çubuklarının en eskilerinin ahşap olduğunu, yani dünyanın en ünlü ve eski yapılarından birinin, asırlardır ahşaba güvendiğini biliyor muyuz?
Depremde bizi öldürenin “sadece betonun ağırlığı” olduğunu, ahşap evlerde ölüm riskinin sıfıra yakın olduğunu ve o yüzden, deprem sigortasına ihtiyaç duyulmadığını biliyor muyuz?

Yanmaz mı?

Kontra plağın veya ahşabın ısı izolasyon değerinin betona göre 16 kat daha fazla olduğunu biliyor muyuz?
Hesap sonucu çıkan ahşap kesitinin biraz daha büyüğü kullanıldığında, dıştaki kömürleşen tabakanın doğal bir izolasyon sağlayarak taşıyıcı ahşabın yanmasını geciktirdiğini biliyor muyuz?
Belli bir açıklıktan sonra kendini bile taşıyamayan betonun havlu attığını, yangından koruma tedbiri alınmazsa çelik çatının önce aşırı genleşme yüzünden deforme olarak taşıyıcı özelliğini kaybettiğini, 600 dereceden itibaren çökme riski taşıdığını ve bu yüzden 15 dakika içinde altındaki insanların üzerine çökebildiğini, ısıda genleşmesi sıfır olan ahşap çatının ise yanarak taşıyıcı gücünü kaybedene kadar ortalama bir saat ayakta kalabildiği ve bu yüzden canımızı kurtarabildiğimizi biliyor muyuz?

Ormanlar yok olmaz mı?

Orman alanlarımızın üçte birinin kızılçam, yani yapı kerestesi olmaya en uygun türlerden olduğunu biliyor muyuz?
Buna karşılık orman alanlarımızın %60’ının bilinçsiz bakım yüzünden bozuk olduğunu, dünya ortalaması %5 iken, bizde orman ürünlerimizin %60‘ının yakacak olarak kullanıldığını biliyor muyuz?
Dünyada ahşabı inşaat sektöründe kullanan ülkelerde ormanların küçülmediğini, tersine bilimsel bir yaklaşım ve bilinçli bir koruma anlayışı ile hızla büyümekte olduğunu biliyor muyuz?
Örneğin Amerika’da nerede ise tüm konutlar ahşap iken, kesilen her 100 ağaca karşılık 123 ağaç yetiştirildiğini; bu ve benzeri bilimsel yaklaşımlarla Amerika, Kanada ve Finlandiya’da ormanların yüzölçümü ve ağaç miktarının devamlı olarak büyüdüğünü biliyor muyuz?
Akıllı bir ahşap sanayii ve orman politikası ile, Amerika’dakinin yarısı olan %5 büyüme ile 14 yılda orman alanımızı 2 misli büyütebileceğimizi biliyor muyuz?
Yeni dikilen ağaçların, havanın karbondioksitini yaşlı ağaçlara göre çok daha hızlı filtre ettiğini, böylece genç ormanların şehir havasındaki zehirli karbon türevleri yoğunluğundan bizi çok daha çabuk kurtarabileceğini biliyor muyuz?
Almanya’da tüm yapıların %23’ünün , Fransa’da %17’sinin, Türkiye’de ise %95’inin beton olduğunu biliyor muyuz ?

Çok katlı olur mu?

Amerika’daki konutların ortalama % 90’ının, Kaliforniya’da ise %99’unun ahşap olduğunu ve altı kata kadar apartmanların ahşap inşa edildiğini, 200 m açıklığın geçilebildiğini biliyor muyuz?
Ayrıca, dünyanın en büyük tarihi ahşap binasının 100 m boyu, sekiz katlı bina yüksekliği ile tam 100 yıldır ayakta olan Büyükada’daki Rum Yetimhanesi olduğunu biliyor muyuz?

Ekonomik olur mu?

Amerika’da, 50 m²‘lik ahşap evin kaba montajını iki işçinin 5 saatte, tüm işçiliğini bir haftada bitirebildiğini, seri imalata girildiğinde 120 m² bir evin halısına kadar bir ayda bitebildiğini biliyor muyuz?
Buna karşılık İstanbul’da 300 yaşındaki ahşap köprülü yalısı inşa edildiğinde Amerika’nın henüz tarihte yer almadığını, yani bu inşa tarzını atamızın dedemizin de çok iyi bildiğini biliyor muyuz?

Çağın gereklerine uygun teknoloji ve mimari çözüm ile inşa edilen ahşap konutların “Türkiye’de” beton evlerden daha ucuza inşa edilebildiğini ve bundan böyle de edilebileceğini biliyor muyuz?

Sonuç

Ahşabın ağırlığı az olduğundan, temele ulaşan yükler de azdır. Temel daima ekonomiktir. Deprem bölgelerinde ve çürük zeminlerde hatırlanmalıdır. Altı kata kadar rahatlıkla inşa etmek mümkündür.
Ahşap yani tahta, tüm iklim koşullarına uygundur. Kutuplarda da ekvatorda da aynı dayanıma sahiptir. İşlem görmüş tahtalar temellerde dahi kullanılabilir. Özel boyalar ve bünyesine emdirilen sıvılarla yangın direnci 20 kat arttırılabilir. “Emprenye” edilerek, yani kimyasal sıvılarla işleme sokularak çürüme ve böcek tahribatı tamamen önlenebilir.
Usulüne göre yapılan ahşap doğramanın ömrü en az 30 yıl iken, petrol türevi olan, yani bizi dışa bağımlı kılan plastik doğramaya en fazla 15 yıl ömür biçilebilmektedir. Yangın halinde plastik doğramadan çıkan gazlar tek başına öldürücüdür.
Ahşap inşaatın montajı insan gücü ile yapılabilir ve hava koşullarından etkilenmez. Aşırı sıcak ve soğuk, yağmur ve kar, ahşap hariç tüm yapı uygulamalarını engeller.
Montajdan hemen sonra tam yükleme yapılabilir, böylece sağlamlığı denetlenebilir. İş bittiğinde yükünü almış yapı ayakta ise daima ayakta kalacaktır. Sonradan ortaya çıkan kaynak hatası, eksik demir konulması, kalıbın erken alınması gibi hayati sonuçlar doğuran benzer yüzlerce imalat kusurunu taşıma riski sıfıra yakındır.
Gerekiyorsa yapı söküldüğünde, çok az zayiatla yeniden kurulabilir. Onarım ve plan değişikliği çok kolaydır.. Bireysel müdahale olanağı verir.
Ahşap kendi çevresi ile kimyasal dengededir. Kimyasallardan etkilenmez ve etkilemez. Beton yapı gibi, neme bağlı olarak yoğunluğu artan ve kanserojen olan radon gazı neşretmez.
Ahşap yapı, içinde yaşayanlarla birlikte nefes alır, buhar alışverişini dengeler. Romatizmaya ve astıma yol açmaz. Manyetik kirlilik yaratmaz.
Ahşap enerji dostudur. İmal edilirken ve inşa edilirken diğer yapı malzemelerine göre çok daha az enerji kullanılır. Ahşap evi ısıtmak ve soğutmak için de çok daha az enerji harcanır.
Amaç ahşap fanatikliği yapmak değildir. Ahşap, dünyada ve ülkemizin yöresel örneklerinde görüldüğü gibi; çelik, beton, taş ve kerpiçle mükemmel bir uyum içinde kullanılabilir. Vaz geçmemiz gereken beton fanatikliğidir.

Gelin aklın yolunda birleşelim! Ahşabı yeniden tanımaya ve kullanmaya başlayalım!